Tina Gabriël en Femke Vereecken

Door de lockdown krijgt iedereen misschien wat meer begrip voor mensen met een enkelband

Terwijl veel diensten en sectoren noodgedwongen wat gas terug moesten nemen door corona, bleef het Vlaams Centrum Elektronisch Toezicht (VCET) op volle toeren draaien. “Het aantal dossiers nam zelfs toe”, vertellen kersverse directieleden Tina Gabriël en Femke Vereecken.

Ze werkten allebei al geruime tijd bij het VCET als dossierbeheerders, maar in 2020 promoveerden Tina Gabriël en Femke Vereecken beiden tot waarnemend adjunct-directeur. “Nu staan we in voor dagelijkse operationele beslissingen, zoals de goedkeuring van uurroosters voor personen met een enkelband”, legt Gabriël uit. “Daarnaast doen we ook projectwerk. Femke is bijvoorbeeld het aanspreekpunt voor de justitiehuizen en ik leid een project rond radicalisering.” Vorig jaar starten als directielid was toch wel extra bijzonder, blikt Vereecken terug. “Het was wennen aan de nieuwe verantwoordelijkheden, maar door corona kwam er meteen ook heel wat crisismanagement bij. Het was fijn dat we op elkaar konden terugvallen bij twijfels en onzekerheden.”

Op zich veranderde er nochtans niet veel voor de werking van het VCET, aldus Gabriël. “Onze dienst draait 24 uur per dag, zeven dagen op zeven. En dat moest uiteraard ook tijdens de lockdowns zo blijven. We konden niet even terugschakelen, maar gingen op volle kracht door. Ik vond het heel knap om te zien hoe flexibel en gemotiveerd alle collega’s daarmee zijn omgegaan.” Nochtans waren er aanvankelijk wel wat twijfels, herinnert Vereecken zich. “In veel andere diensten en organisaties werd overgeschakeld op thuiswerk, maar voor ons is dat quasi onmogelijk. Voor een aantal functies, zoals administratie en dossierbeheer, konden collega’s wel deeltijds thuiswerken. Maar de medewerkers monitoring in ons callcentrum werken altijd vanuit Brussel. En de collega’s die enkelbanden aansluiten en technische problemen oplossen, zijn dagelijks onderweg en komen in veel verschillende huishoudens terecht. Zelf kregen zij vanaf het begin de nodige bescherming, zoals mondmaskers, maar de eerste maanden droegen de mensen thuis die amper of niet. Vooraf namen onze dossierbeheerders wel contact op met de betrokkenen, om hen te sensibiliseren over de maatregelen. En intussen is er ook een nieuwe opleiding: hoe omgaan met dringende technische interventies wanneer mensen positief getest zijn op corona. We hebben er altijd alles aan gedaan om de werkomstandigheden zo veilig mogelijk te houden. Als dienst zijn we het gelukkig wel gewend om met crisissituaties om te gaan, we passen ons makkelijk aan nieuwe obstakels aan.”

Voorlopige hechtenis

Maar de twee directieleden moeten ook toegeven dat er amper tijd was om bij die hele coronacrisis stil te staan. “We zijn keihard blijven doorwerken, zeker omdat het aantal dossiers in 2020 nog is toegenomen”, legt Gabriël uit. “Het aantal dossiers van elektronisch toezicht bij voorlopige hechtenis is zelfs gestegen met 60 procent. Die maatregel was al aan een opmars bezig, maar door corona is het in een stroomversnelling geraakt. Om de kans op besmettingen in de gevangenissen te beperken, zijn daar best zo weinig mogelijk gedetineerden. De onderzoeksrechters en parketten hebben dus echt hun mindset veranderd: als het mogelijk was, lieten ze een voorlopige hechtenis uitvoeren met een enkelband. Dat is op zich positief, want het bewijst dat ze vertrouwen hebben in onze dienstverlening. Ze hebben het voorbije jaar ook gezien dat het werkt, dus ik vermoed dat het in de toekomst nog extra zal toenemen. Een goede zaak, maar natuurlijk ook een bijkomende belasting voor onze dienst.” Want die dossiers van voorlopige hechtenis vereisen een heel intensieve opvolging, vult Vereecken aan. “Het gaat om mensen die nog niet veroordeeld zijn, maar wel zeer strikt opgevolgd moeten worden. Ze mogen nooit hun huis verlaten, enkel om naar de politie of de rechtbank te gaan. En dan krijgen ze een gps mee, zodat hun hele traject gecontroleerd kan worden. Bij de minste beweging moeten wij de onderzoeksrechter verwittigen. Er moet te allen prijze vermeden worden dat ze op de vlucht slaan.”

“Het aantal dossiers van elektronisch toezicht bij voorlopige hechtenis is door corona in een stroomversnelling geraakt”

Al bij al blikken de collega’s terug op een bewogen, maar geslaagd 2020. “Onze organisatie  heeft bewezen dat ze zich snel kan aanpassen en in allerlei bochten kan wringen als het nodig is”, besluit Vereecken. “Dat is duidelijk onze grote sterkte, waar we in de toekomst nog veel uit zullen kunnen putten. En ik was echt onder de indruk van de motivatie bij alle collega’s. Ondanks de zware druk bleven ze er 100% voor gaan. En misschien komt er bij de bevolking zelfs wat meer begrip voor mensen met een enkelband. Iedereen heeft nu eens gevoeld hoe het is om verplicht thuis te zitten en niet zomaar te kunnen afspreken bij vrienden of op café. Af en toe kregen we zelfs positieve reacties van mensen die een enkelband kregen: als het dan toch moest, dan liever in 2020 dan in een ‘normaal’ jaar. Al mogen we het ook niet romantiseren: doordat iedereen verplicht moest thuiswerken - de mensen onder elektronisch toezicht, maar ook hun gezinsleden - zagen we soms ook wel wat extra verhitte situaties. Maar al bij al is alles vlot verlopen.”