Hannah Bohez en An Brouns

Webinars gaven goesting om werk te maken van duurzaamheid

De zorg- en welzijnssector engageert zich al enkele jaren om groener en duurzamer te worden. Hannah Bohez (VIaams Infrastructuurfonds voor Persoonsgebonden Aangelegenheden, VIPA) en An Brouns (Vlaams Energiebedrijf, VEB) waren de drijvende krachten achter een reeks webinars die afgelopen najaar werden georganiseerd, middenin de tweede coronagolf. 

“Eigenlijk hadden we dit jaar traditionele studiedagen rond klimaat en duurzaamheid gepland”, vertelt Hannah Bohez (VIPA). “Die fysieke sessies zouden normaal zijn doorgegaan in het voorjaar. Maar de eerste coronagolf dwong ons ertoe het stuur om te gooien. De sessies werden verschoven naar oktober en we besloten om ze digitaal te laten doorgaan. En maar goed ook, achteraf bekeken, want ze vielen volledig in de tweede golf. Natuurlijk zijn webinars nooit helemaal hetzelfde: het was onze bedoeling om tijdens de fysieke studiedagen bewust in te zetten op informele contacten, om informatie uit te wisselen en van elkaar te leren. De typische ‘koffiepauze-momenten’. De koepels zouden daarbij hun verbindende rol opgenomen hebben. In plaats daarvan zorgden zij nu voor een webinar met getuigenissen, waarop ook mooie reacties volgden.”   

Want webinars kunnen zeker ook voordelen hebben, vult An Brouns (VEB) aan. “De opkomst was - zeker gezien de timing, middenin de tweede coronagolf - véél beter dan verwacht. In totaal waren er 366 inschrijvingen en voor de populairste sessies zelfs meer dan 250 inschrijvingen. Met fysieke sessies hadden we nooit zo’n grote opkomst kunnen hebben. Het voordeel van webinars is ook dat mensen ze nadien kunnen (her)bekijken, wat veel is gebeurd.” Daardoor konden ook verschillende profielen aansluiten, zegt Hannah Bohez nog. “Door de formule van verschillende deelwebinars, is de tijdsimpact op een organisatie beperkter en konden er dus makkelijker verschillende actoren van één organisatie de sessies volgen. Wat het draagvlak binnen de organisatie ten goede komt en de sprong naar concrete acties gemakkelijker maakt.” 

Gratis energiescans 

Dat er zoveel interesse was in de webinars, ondanks corona en alle bijhorende uitdagingen voor de sector, bewijst dat het thema duurzaamheid leeft in de sector. En terecht, vindt Hannah Bohez. “Volgens de World Health Organization (WHO) is de klimaatverandering een van dé grootste uitdagingen voor onze gezondheid, de impact ervan is zelfs groter dan die van pandemieën. Luchtvervuiling heeft bijvoorbeeld een zeer nefaste invloed. Ook zien we een stijgende oversterfte veroorzaakt door de hittegolven. Een voorziening kan hierop inspelen door een eigen luwte-oase te creëren, met bewuste ruimtelijke ingrepen aan hun infrastructuur en site. Ook het watertekort zal in onze contreien een cruciale rol spelen, zeker ook voor de medische wereld. Maar anderzijds heeft de zorgsector ook een grote impact op het klimaat: qua CO2-uitstoot, maar onder meer ook door de grote afvalproductie. Het is dus belangrijk om de zorgsector nog meer te sensibiliseren: hoe kunnen we klimaatvriendelijker worden, zonder aan kwaliteit en comfort in te boeten? Dit is dan ook de basis voor de Green Deal ZORG." 

“De gratis energiescans zijn een geweldig beginpunt én een opstapje naar grotere investeringen” 

De populairste webinar ging over de gratis energiescans die VIPA en VEB aanbieden aan voorzieningen uit de zorgsector. “We schakelen daarvoor een studiebureau in dat een vlotte en actiegerichte analyse van de gebouwen doet, met een focus op energetisch zwakke plekken”, legt An Brouns uit. “De voorzieningen krijgen nadien een duidelijk rapport met potentiële, kostenefficiënte maatregelen. Het enige engagement dat daartegenover staat, is dat de zorgvoorzieningen alle maatregelen treffen die zichzelf binnen de vijf jaar terugverdienen. Dat zijn soms kleine dingen, zoals een CO2-meter plaatsen op het ventilatiesysteem, zodat dat niet constant hoeft te draaien. Voor andere – duurdere – maatregelen kunnen ze indien nodig steun aanvragen, onder meer via het VIPA. Via het Vlaams Energiebedrijf kunnen voorzieningen intekenen op raamcontracten, waardoor ze ontzorgd worden op administratief, technisch en juridisch vlak. En er zit ook een groot potentieel in samenwerking met burgercoöperaties, voor maatregelen zoals relighting en zonnepanelen. De gratis energiescans zijn dus een geweldig beginpunt én een opstapje naar grotere investeringen.” 

Klimaatvisieplan 

Een deel van de webinars stond in het teken van het vijfde klimaatengagement. “Dit gaat een stap verder dan de energie-efficiëntie van een gebouw”, vertelt Hannah Bohez. “Hiermee engageert de sector zich om ook op organisatieniveau hun klimaatimpact te evalueren. De meetinstrumenten zijn opgebouwd vanuit een methodiek van continue verbetering: je kijkt naar wat er reeds gebeurt binnen de organisatie, vervolgens zet je in op wat je beter wil doen. De instrumenten begeleiden je doorheen de verschillende stappen van een mogelijk verbeteringsproces”, aldus Bohez. “Het klimaatvisieplan biedt een zeer praktische hands-on aanpak met een focus op de reductie van de CO2-emissies van de organisatie, op vlak van verschillende thema’s zoals mobiliteit, water, materiaalgebruik, enzovoort.  

De andere instrumenten zijn de Sustacare en de ECG-matrix, die naast bovenstaande thema’s ook breder focussen op maatschappelijk verantwoord ondernemen. Voor de ECG-matrix hadden we tijdens de webinarreeks boeiende getuigenissen uit Barcelona. Die matrix roept vragen op rond de impact van organisaties op mens en milieu en hun bijdrage aan de samenleving: dat spreekt veel organisaties aan omdat het focust op hun kerndoelstelling.” 

De reacties op de webinars waren overduidelijk positief, besluit Brouns. “De deelnemers stelden heel wat vragen – ze waren dus actief betrokken, wat niet altijd evident is tijdens een virtuele studiedag – en we kregen nadien veel positieve feedback. En belangrijker nog: na de webinars kregen de aanvragen voor energiescans plots weer een stevige boost. Organisaties hadden duidelijk goesting om werk te maken van duurzaamheid!”