Carmen De Rudder en Nicky Prenen

Voedselverlies is niet alleen een probleem van de keuken

Tegen 2020 wil de Vlaamse overheid de voedselverspilling met 15 procent verminderen, tegen 2025 moet het voedselverlies zelfs met 30 procent naar beneden. Carmen De Rudder, communicatieverantwoordelijke, en Nicky Prenen, facilitair verantwoordelijke, over de acties die het Departement WVG opzet om dat doel te bereiken binnen de welzijns- en zorgsector.

“In 2017 organiseerden we een eerste ‘nulmeting’ om te bekijken hoe groot het probleem van voedselverspilling in verschillende welzijns- en gezondheidsvoorzieningen precies is”, zegt Nicky Prenen. “Een 70-tal voorzieningen – ziekenhuizen, woonzorgcentra, voorzieningen voor jeugdhulp en personen met een handicap – namen daaraan deel.”

“In 2018 bekeken we welke stappen deze organisaties al ondernamen om voedselverspilling aan te pakken en organiseerden we opnieuw een meting waar nieuwe voorzieningen aan konden deelnemen om hun voedselverlies in kaart te brengen. Want daar begint het mee. Door te meten weet je hoe groot het probleem is en waar de pijnpunten zitten. Pas dan kan je het probleem echt aanpakken.”

“In de voorzieningen waarvan wij gegevens ontvangen, gaat gemiddeld 20 tot 30 procent voedsel verloren. Een gigantische hoeveelheid,” zegt Carmen De Rudder, “maar we merken dat de wil er is om daar verandering in te brengen. Het staat voorzieningen vrij om deel te nemen, niets is verplicht. Voorzieningen moeten in de eerste plaats zelf hun voedselverlies willen aanpakken om echt tot resultaten te kunnen komen.”

Grote verschillen

“Er zijn grote verschillen tussen voorzieningen”, zegt Nicky Prenen. “In ziekenhuizen gaat veel meer voedsel verloren dan in een voorziening waar een vaste groep mensen verblijft. Als ziekenhuispatiënten in de namiddag al naar huis mogen, wordt dat bijvoorbeeld niet altijd doorgegeven aan de keuken. Daarbij zijn voorzieningen ook gebonden aan strenge regels rond voedselhygiëne, waardoor overschotten niet zomaar verwerkt kunnen worden in een andere maaltijd. Of aan strenge contractregels, die bepalen dat elke patiënt bijvoorbeeld een portie van 700 gram moet krijgen, zonder dat er rekening wordt gehouden met het feit dat ouderen, zieken of kinderen vaak zoveel niet kunnen eten.”

“Voorzieningen die werken met externe cateraars raden we aan om ook aandacht te besteden aan de overheidsopdrachten die ze uitschrijven”, zegt Carmen De Rudder. “Zo kan vermeden worden dat daarin bepalingen worden opgenomen die per definitie tot voedselverlies leiden. Zoals bijvoorbeeld de verplichting dat er op elk dienblad een potje yoghurt moet staan. We hebben cateraars en voorzieningen in 2018 samengebracht om hierover na te denken.

Goede voorbeelden

“Een aantal voorzieningen zijn echt goed bezig”, zegt Nicky Prenen. “Zoals het woonzorgcentrum Sint-Elisabeth in Oostende, dat het dagelijkse voedselverlies wist terug te dringen tot gemiddeld tien procent via metingen en keuzemenu’s voor hun bewoners en daarmee ook de Food Waste Award 2018 in de categorie gezondheidszorg won.”

“Ook steden zoals Brugge, Kortrijk en Gent leveren goed werk. Verschillende Brugse zorginstellingen en woonzorgcentra organiseerden een meting in 2018 en werkten een actieplan uit. Er is ondertussen ook een handleiding voor andere voorzieningen met tips over hoe je voedselverlies kan meten en verminderen, en die inzicht geeft in de belangrijkste oorzaken van voedselverspilling, zoals eten dat te vroeg of te laat wordt opgediend.”

“Om echt resultaat te boeken, moeten het management én alle medewerkers van een organisatie samen de strijd tegen voedselverspilling aangaan”

“Al is het niet gemakkelijk om een plan uit te werken dat in elke sector werkt”, zegt Carmen De Rudder. “Omdat er zo’n grote verschillen zijn tussen voorzieningen, worden er best oplossingen op maat uitgewerkt. Het is ook belangrijk dat de hele organisatie samenwerkt met alle niveaus, want voedselverlies is absoluut niet alleen een probleem van de keuken.”

Wat de plannen zijn voor komend jaar? “In 2019 willen we voorzieningen blijven informeren en adviseren over voedselverlies. Organisaties die hun eerste stappen daarrond willen zetten kunnen contact met ons opnemen of zich laten inspireren door onze website. Verder kijken we ook uit naar wat de volgende Vlaamse Regering zal ondernemen op het vlak van voedselverlies.”